หมอเจาะหลังไปทำไม -=Byหมอแมว=-

เป็นช่วงเวลาเย็นแล้ว มีคนพาเด็กอายุประมาณ 3-4ขวบมาที่โรงพยาบาลด้วยอาการไข้สูงแล้วชัก เมื่อมาถึงที่โรงพยาบาลเด็กรู้สึกตัวแล้ว รู้ตัวดี... หลังจากนั้นพยาบาลก็ได้ช่วยเช็ดตัวและได้ให้เด็กกินยาลดไข้ ตรวจร่างกายแล้วพบว่าอาการทางระบบประสาทปกติดีและน่าจะมีไข้จากการติดเชื้อ ในทางเดินหายใจ ปัญหาคือเด็กรายนี้มีอาการชักเป็นครั้งแรก ตามหลักแล้วควรจะต้องเจาะตรวจน้ำไขสันหลังเพื่อแยกว่าการชักนั้นเกิดจากการ ที่ไข้ขึ้นสูงหรือว่าเกิดจากการติดเชื้อในระบบประสาทกันแน่ สรุปแล้วจะด้วยอะไรก็ตามแต่ พ่อแม่เด็กไม่ต้องการให้เจาะ...ต้องการให้ส่งตัวไปที่โรงพยาบาลจังหวัดด้วย เหตุผลว่าเคยได้ยินว่าเจาะหลังแล้วเด็กตาย ไม่ต้องการให้เจาะหลังแต่ต้องการให้ส่งไปให้ผู้เชี่ยวชาญดู

เวลาอ่านข่าวเกี่ยวกับเรื่องแพทย์หรือฟังคนรู้จักบ่นเรื่อง การทำงาน ปัญหาในการตรวจที่จะได้ยินอยู่เนืองๆก็คือเรื่องการ"เจาะหลัง"ครับ แม้ว่าข่าวเรื่องนี้จะไม่บ่อยนัก แต่ว่าบ่อยครั้งที่มีข่าวขึ้นมาข่าวก็มักจะไม่ให้ความกระจ่างแก่ประชาชนทั่ว ไป ในทางกลับกันกลับสร้างความกลัวหรือเข้าใจผิดให้กับคนที่ไม่รู้ วันนี้ผมจะนำทุกท่านไปรู้จักกับการเจาะหลัง ว่าเป็นอย่างไร เพื่ออะไร และทำไปทำไมครับ

เจาะหลัง คืออะไร การเจาะหลัง/แทงหลัง เป็นการที่หมอแทงเข็มเข้าไปในช่องไขสันหลังเพื่อจุดประสงค์ต่างๆกัน ไม่ว่าจะเป็นการตรวจหาโรค , การให้ยาชา หรือการให้ยาเพื่อรักษาโรค

ช่องไขสันหลังคืออะไรเรา ขยับแขนขาร่างกายได้ก็ด้วยการสั่งงานจากสมองผ่านทางเส้นประสาท โดยเส้นประสาทจากสมองจะเดินทางลงมาตามแนวกระดูกสันหลังเรียกว่า "ไขสันหลัง" (Spinal cord) จากนั้นจึงจะแยกออกไปบังคับแขนขาต่อไป ... ด้วยความที่ไขสันหลังต่อออกมาจากสมองโดยตรง ดังนั้นจึงเปรียบเหมือนเป็นส่วนหนึ่งของสมองฃ ถ้าสมองมีการติดเชื้อ เชื้อโรคก็จะออกมาอยู่ในน้ำรอบๆสมองและลงมาตามไขสันหลัง ถ้าเส้นเลือดมีการแตกออกมาที่น้ำรอบๆสมอง ก็จะตรวจเจอเลือดในน้ำไขสันหลัง ถ้าสมองมีความดันเพิ่มขึ้น น้ำในไขสันหลังก็จะมีความดันที่เพิ่มขึ้น ดังนั้น การตรวจน้ำจากไขสันหลัง จึงคล้ายกับว่าเราตรวจน้ำที่มาจากสมอง เพียงแต่เปลี่ยนจากการเจาะกระโหลกศีรษะเข้าไปมาเป็นการเจาะที่หลังซึ่งง่าย และปลอดภัยกว่าแทน

เจาะอย่างไร

ภาพจาก http://jama.ama-assn.org/content/vol296/issue16/images/medium/jpg1025f1.jpg เวลาเจาะ แพทย์จะให้ผู้ป่วยนอนตะแคงเข่าคู้ จากนั้นจะทำความสะอาดที่หลังบริเวณก้นกบ จากนั้นก็จะแทงเข็มไขสันหลังเข้าไป ในระหว่างที่แทงผู้ป่วยจะต้องนอนนิ่งๆ แพทย์จะรองน้ำที่ไหลออกมาประมาณ 1-3ซีซี ลงในขวด ในกรณีที่ผู้ป่วยไม่ให้ความร่วมมือ เช่น ผู้ป่วยที่มีอาการผิดปกติทางสมองมาก หรือในผู้ป่วยเด็ก อาจจะมีการให้ยาหรือการรัดตรึงแขนขาในระหว่างการเจาะ

ผลแทรกซ้อนจากการเจาะ ทุกสิ่งทุกอย่างมีข้อดีและข้อเสียของมันครับ ผลแทรกซ้อนที่เกิดตามหลังการเจาะหลังมีหลายตัวอยู่ด้วยกัน ผลแทรกซ้อนที่เจอได้บ่อยได้แก่ ปวดหัว(เป็นนานประมาณ 1สัปดาห์หลังการเจาะ),ปวดหลังตำแหน่งที่เจาะ (ประมาณ 1สัปดาห์ถึง1เดือน),แปลบๆชาๆที่ขา ผลแทรกซ้อนที่น่ากลัวแต่หายากได้แก่ ปวดหัวเกินกว่า1ปี, จิ้มโดนไขสันหลัง , เกิดก้อนเลือดกดไขสันหลังจนเป็นอัมพาตขา ,ติดเชื้อ ถ้าไปเปิดหนังสือการแพทย์อ่าน หรือไปไล่บี้หมอที่จะเจาะว่าการเจาะหลังมีโอกาสตายหรือพิการได้ไหม คำตอบคือ มีครับ แต่น้อยมาก... เมื่อเทียบกับประโยชน์ที่จะได้รับแล้วผลแทรกซ้อนที่ว่านั้นแทบจะไม่มีผลใน การตัดสินใจของแพทย์เลย .... เพราะในกลุ่มติดเชื้อในสมอง หากไม่เจาะหลังแล้วรักษา จะมีโอกาสตายและพิการอย่างมากมาย (ตอนเรียนเคยมีรุ่นน้องมาถามว่ากลัวผลข้างเคียง จะไม่เจาะได้ไหม ... ผมก็เปรียบเทียบเหมือนกับว่า "ทุกปีมีคนที่กินอาหารแล้วสำลักอาหารจนเสียชีวิต ... ดังนั้นเราควรจะหยุดกินน้ำและอาหารเพราะจะได้ไม่เสียชีวิตจากการสำลัก และเลือกที่จะอดตายแทนใช่ไหม")

 

ความกลัวเรื่องการเจาะหลัง - คนไข้ไม่เป็นอะไร อยู่ดีๆหมอเอาไปเจาะแล้วตาย ข่าวที่ออกมาหรือข่าวร่ำลือกันในทำนองนี้เกิดจากยุคข่าวสารที่ไปได้เร็ว แต่อาจจะขาดการไตร่ตรองหรือค้นหาความจริง เพราะในความเป็นจริงแล้วแพทย์ก็ไม่ได้อยากเจาะหลังเล่นๆในผู้ป่วยอยู่แล้ว ในปัจจุบันผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่แพทย์จะตรวจด้วยการเจาะหลังจะเป็นผู้ป่วยที่ สงสัยว่าติดเชื้อในสมอง  ซึ่งโรคกลุ่มนี้อาการจะเปลี่ยนแปลงรวดเร็วมาก อาจจะถึงตายได้ในเวลาเพียง1-2วันหลังจากเริ่มมีอาการ แพทย์มักจะตรวจเจอสิ่งที่สงสัยได้ไวกว่าที่ญาติเห็น ผมเองเคยตรวจผุ้ป่วยที่มีอาการของเยื่อหุ้มสมองอักเสบอย่างชัดเจน แต่ญาติผู้ป่วยกลับไม่เห็นอาการที่ผิดปกติเหล่านั้นเลยก็มี

- ติดเชื้อในสมอง ... มาเกิดหลังจากเจาะหลังได้ไหม อย่างที่บอกไปครับ ไม่มีแพทย์คนไหนมาเจาะหลังเล่นๆอยู่แล้วครับ การจะเจาะต้องมีอาการทางสมองหรือมีสิ่งที่สงสัยเสียก่อน ดังนั้นหากไปพบว่ามีการติดเชื้อในเยื่อหุ้มสมองหรือไขสันหลัง ก็มักเป็นก่อนเจาะ นอกจากนี้การเจาะก็ทำโดยใช้วิธีปราศจากเชื้อ มีการทำความสะอาดผิวหนัง ใช้เข็มปราศจากเชื้อ เมื่อเจาะเข้าไปดูดน้ำออกมาก็จะมีการนำน้ำนั้นส่งหาเชื้อโรค เม็ดเลือดขาว และสารในน้ำไขสันหลัง ... หากเป็นการติดเชื้อจากการเจาะหลัง ผลการตรวจจะชี้ให้เห็นชัดเจนครับ เพราะว่าเชื้อที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อในสมองหรือไขสันหลังเป็นคนละชนิดกับ เชื้อที่จะปนเปื้อนเข้าไปอยู่แล้ว สามารถตรวจสอบได้ครับ

- เจาะแล้วจะเป็นอัมพาต บางคนพอจะรู้ว่าในไขสันหลังมีเส้นประสาทที่คุมการเคลื่อนไหวของขาอยู่ จึงกลัวว่าหากเจาะแล้วจะเป็นอัมพาต ความ จริงคือโอกาสดังกล่าวเกิดได้น้อยมากครับ เพราะว่าตำแหน่งที่เจาะเป็นตำแหน่งหลังส่วนล่างซึ่งไขสันหลังในตำแหน่งดัง กล่าวจะแยกออกเป็นเส้นเล็กๆหลายเส้น (เรียกว่า Cauda Equina)ซึ่งเส้นเหล่านี้ก็มีปลอกหุ้มของมันซึ่งจะมักจะทำให้ดิ้นหนีเข็มได้ ดังนั้นโอกาสที่จะไปแทงถูกก็มีน้อยครับ  แต่ถ้ามีอาการแปลบๆเวลาแทงหลังก็บอกหมอครับ จะได้ถอยเข็มแล้วแทงใหม่ ...ซึ่งหลังจากนั้นก็อาจจะมีอาการแปลบๆที่ขาอีกสัก1-2สัปดาห์ โอกาสเกิดอัมพาตของขาที่เป็นไปได้คือเรื่องเจาะแล้วเกิดก้อนเลือดตามหลังขึ้นมา อันเป็นภาวะแทรกซ้อนที่หายากครับ

- เจาะแล้วปวดหลังตลอดชีวิต ปกติแล้วอาการปวดหลังจะเกิดตามหลังการเจาะหลังได้บ่อย (35%) ซึ่งเป็นปกติของการเกิดบาดแผลจากการถูกเข็มเจาะเข้าไปลึกๆอยู่แล้ว ซึ่งอาการปวดนี้จะอยู่ประมาณ 1 สัปดาห์ถึง 1 เดือน ในบางรายอาจจะเกิดอาการปวดหลังนานกว่านั้นคืออาจจะปวดได้ถึง 1 ปี ...กลุ่มนี้พบได้น้อยมากครับ

ประโยชน์ที่จะได้จากการเจาะหลัง ประโยชน์ที่จะได้ก็ขึ้นกับว่าแพทย์ตรวจหรือรักษาเรื่องอะไรอยู่ครับใน การวินิจฉัยโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ(ทำในคนที่มีไข้ ชัก รู้สึกตัวลดลง) การเจาะตรวจน้ำไขสันหลังถือเป็นส่วนที่สำคัญในการวินิจฉัยเพื่อให้ได้ชนิด ของเชื้อและเลือกยาที่จะใช้ ... เพราะโรคนี้ถือเป็นโรคที่มีอัตราการตายสูงมาก(ถึงขนาดได้รับการรักษาอย่าง ถูกต้องเต็มที่ อัตราการตายอยู่ที่ 20-30% และอาจจะตายเกือบ100%ถ้าไม่รักษา) ในการวินิจฉัยการติดเชื้อทางสมองที่ไม่ทราบสาเหตุหลายชนิดก็ต้องเจาะตรวจน้ำ ไขสันหลัง ซึ่งปัจจุบันการทำเอกซ์เรย์คอมพิวเตอร์หรือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าก็ยังไม่ สามารถทดแทนได้ทั้งหมด ตัวอย่างที่เคยเห็นเป็นข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์ก็มีเช่นกรณีเสริมจมูกแล้วมี เกิดเจ็บป่วยไม่รู้สึกตัว แพทย์ถูกกล่าวหาว่าทำการผ่าตัดไม่สะอาดพอจนติดเชื้อ(การติดเชื้อพวกนี้จะ เป็นจากแบคทีเรีย) ... ปรากฎว่าเมื่อมีการตรวจทั้งจากน้ำไขสันหลังและตรวจอื่นๆก็พบว่าเป็นการติด เชื้อไวรัส ซึ่งทั้งสาเหตุและการรักษาต่างกันไปคนละทิศทาง

โดยสรุปแล้ว ปัจจุบันนี้การ"เจาะหลัง"เพื่อตรวจรักษา ยังเป็นวิธีมาตรฐานที่ใช้กันทั่วโลกและถือว่ามีความปลอดภัยครับ ทั้งนี้หากมีความกังวลในการตรวจ ก็ควรพูดคุยถึงข้อดีข้อเสียกับแพทย์ผู้รักษาครับ

ภาพประกอบ

1.   http://jama.ama-assn.org/content/vol296/issue16/images/medium/jpg1025f1.jpg

ลุงป.6
ความเห็นที่ 1
ลุงป.6

......ในชีวิตอันสำมะเลเทเมาและหัวหกก้นขวิดของผม
ตั้งแต่วัยเริ่มเป็นหนุ่มจนอายุห้าสิบ เคยถูกหมอเจาะหลังมาแล้ว 4-5 ครั้ง ทุกครั้งเกิดจากการฉีดยาชาเข้าไขสันหลังเพื่อผ่าตัดทั้งสิ้น...ก็ไม่เห็นจะมีอาการข้างเคียงอะไรครับ
พอแผลหรืออาการที่รักษาหายแล้วก็ออกมาซ่าได้เหมือนเดิม
ก็อย่างที่คุณหมอแมวบอกว่า อาการข้างเคียงถึงขนาดพิการ เป็นอัมพาต ฯลฯก็มีแต่น้อยมาก...คนอย่างนี้ต้องนับว่าซวยจริงๆ

ใครจะเจาะไขสันหลังทำอะไรอย่าไปกลัวครับ...ถึงมือหมอแล้วก็แล้วแต่เขาจะผ่าจะตัดหรือเฉือนตรงไหน ขอให้คิดในใจเสียว่า ตายเป็นตายวะ

เอก
ความเห็นที่ 2
เอก

รู้อย่างนี้แล้ว เราก็มาดูแล ดูแล๊ ดูแล สุขภาพกันนะครับ

คนเดินผ่านมา
ความเห็นที่ 3
คนเดินผ่านมา

ตอนแรกก็กลัว เรื่องการเจาะไขสันหลัง การบล็อคหลัง เพราะได้ยินได้ฟังประสพการณ์จากคนรอบข้างมาเยอะ พอเจอเข้ากับตัวเองก็หวั่น ๆ

เอาเข้าจริง ๆ ก็โอเคหล่ะ ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด แ้ล้วหมอก็ใช่ว่าอยากจะทำถ้าไม่จำเป็น ฉนั้นถ้าหมอเค้าอยากให้เจาะก็เชื่อใจหมอเถอะครับ แสดงว่ามันต้องเจาะจริงๆ

will be pharmacist.
ความเห็นที่ 4
will be pharmacist.

ขอบคุณมากครับ...ผมก็อยากรู้มานานแล้ว
ขอบคุณสำหรับความรู้ที่นำมาแบ่งปันให้ตลอดครับคุณหมอ^^

GuideZaa
ความเห็นที่ 5
GuideZaa

ขอบคุณครับ

ง า น สบาย///
ความเห็นที่ 6
ง า น สบาย///

งานสบาย

ไม่เหนื่อย - ทำงานที่บ้านได้

ทำผ่านเน็ต ก็ได้ งานง่ายๆต้องที่นี่

http://shorl.com/drefifumebrybo

มี 2 แบบ คือ Part ?Time
Full - Time

ทำวันละ2-3ชมก็ได้น่ะ

ดูก่อนสิครับ สมัครฟรี !!!

ด่วน

ง า น สบาย///
ความเห็นที่ 7
ง า น สบาย///

งานสบาย

ไม่เหนื่อย - ทำงานที่บ้านได้

ทำผ่านเน็ต ก็ได้ งานง่ายๆต้องที่นี่

http://shorl.com/drefifumebrybo

มี 2 แบบ คือ Part ?Time
Full - Time

ทำวันละ2-3ชมก็ได้น่ะ

ดูก่อนสิครับ สมัครฟรี !!!

ด่วน

1
ความเห็นที่ 8
1

ตอนที่ลูกชายอายุได้ 7เดือน ไข้ขึ้นสูง แต่ไม่ถึงกับชักคือ แค่น้องเขากระตุ้ก ทำมัยหมอต้องเจาะหลังด้วยค่ะ แต่กระตุกบ่อยเหมือนกัน แล้วก้ต้องนอน admid ตั้ง 3วัน ก้เลยสงสัยว่าแค่กระตุกไม่ถึงกับชักทำมัยต้องเจาะด้วยค่ะ ตอบด้วยน่ะค่ะ สงสัยค่ะ

llllllllll
ความเห็นที่ 9
llllllllll

ขอบคุณหลายๆๆเด้อ ทำให้ผมหายกลัวการเจาะสันหลัง

น้ำตาลทราย
ความเห็นที่ 10
น้ำตาลทราย

ว่าแต่ หมอ แมว รักษาคนด้วยหรอ ชื่อ หมอแมว หรือ หมอรักษาแมว อ่า งง