แบบเรียนเล่มแรกของไทย จินดามณี

แบบเรียนเล่มแรกของไทย จินดามณี

 

 ในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย ชาวตะวันตกได้เริ่มเข้ามาค้าขายกับกรุงศรีอยุธยา ชาวตะวันตกบางกลุ่มได้มีเจตนาที่จะนำพระคริสตธรรมเข้ามาเผยแพร่ในประชาคมอยุธยาด้วย พวกบาทหลวงได้รับการสนับสนุนจากราชสำนักสำคัญ ๆ ในยุโรปให้มาเผยแพร่คริสต์ศาสนาและได้มีการจัดตั้งสำนักสอนพระคริสตธรรมและค่อยพัฒนามาเป็นโรงเรียน คือ เริ่มสอนพระคริสตธรรมแก่เยาวชนไทยควบคู่กับการสอนภาษาต่างประเทศและภาษาไทยแก่เยาวชนไทยคณะบาทหลวงได้รับสิทธิเสรีในการจัดการสอนอย่างมากในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์ (พ.ศ. ๒๑๙๙-๒๒๑๓) ถึงแม้ว่าเราจะไม่ทราบรายละเอียดในการจัดการเรียนการสอนในสมัยนั้นก็ตาม แต่ก็พออนุมานได้ว่า เด็กไทยจำนวนไม่น้อยที่สามารถเรียนรู้ภาษาฝรั่งเศส จนสามารถใช้การได้อย่างดีและสามารถที่จะไปศึกษาเล่าเรียนที่ประเทศฝรั่งเศสได้ดังปรากฏหลักฐานในจดหมายราชทูตสมัยสมเด็จพระนารายณ์ที่มีพระยาโกษาธิบดีเป็นหัวหน้าคณะ ได้กล่าวฝากฝังนักเรียนไทยที่ศึกษาอยู่ที่กรุงปารีสซึ่งได้ไปศึกษาพร้อมกับคณะราชทูตไทยในครั้งนั้น

 การที่สำนักหมอสอนศาสนาเริ่มมีบทบาทในการเรียนการสอนหนังสือมากขึ้นจึงเป็นปัจจัยสำคัญในการปรับปรุงการเรียน การสอนภาษาไทยในสมัยสมเด็จพระนารายณ์อยู่ไม่น้อยดังที่พยายามจัดทำแบบเรียนให้เป็นมาตรฐานเพื่อใช้ในการสอนหนังสือแก่เยาวชนไทย พระโหราธิบดีจึงได้แต่งแบบเรียนชื่อ “จินดามณี” นับว่าเป็นแบบเรียนเล่มแรกของไทย หนังสือแบบเรียนจินดามณีเล่มนี้คงใช้กันอย่างแพร่หลายในสมัยต่อ ๆ มาในสำนักราชบัณฑิตและสำนักเล่าเรียนวัดจนได้ศึกษาเล่าเรียนกันอย่างกว้างขวาง

หนังสือจินดามณี เป็นหนังสือแบบเรียนเก่าแก่มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา โดยพระโหราธิบดี กวีในสมัยพระนารายณ์มหาราช ได้เรียบเรียงไว้เป็นหนังสือตำราเรียนหนังสือไทยเนื้อหาของหนังสือว่าด้วย ระเบียบของภาษา สอนอักขรวิธีเบื้องต้นพร้อมอธิบายวิธีแต่งกาพย์ กลอน โคลง ฉันท์

จินดามณีถูกใช้เป็นตำราเรียนจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ก่อนที่จะมีการปฏิรูปการศึกษาในสมัย ร.๕ จินดามณีมีหลายฉบับ เช่น ฉบับโหราธิบดี ฉบับพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงวงษาธิราชสนิท ฉบับพระเจ้าบรมโกศ ฉบับหมอบรัดเล เป็นต้น

จินดามณี ฉบับหมอบรัดเล เป็นหนังสือแบบเรียนที่ดร.แดน บีช บรัดเล มิชชันนารีชาวอเมริกันผู้ที่มีบทบาทในการเปลี่ยนแปลงเทคนิคการพิมพ์ของไทย จัดพิมพ์เมื่อปี ๒๔๒๒ โดยคัดสรรมาจากตำราเรียนเก่าหลายเรื่อง และสอดแทรกเนื้อหาสำคัญที่เกี่ยวกับการใช้ภาษาไทยมาไว้ในเล่มเดียวกัน เช่น ประถม ก กา ว่าด้วยการใช้และสะกดตัวอักษร จินดามนี ว่าด้วยการประพันธ์โคลง เช่น โคลงสุภาพ ประถมมาลา เป็นตำราสั่งสอนวิชาหนังสือภาษาไทยให้ถูกต้องตามแบบจินดามณีปทานุกรม เป็นส่วนราชาศัพท์ ได้เพิ่มศัพท์กัมพูชาศัพท์ชวา เป็นต้น
 

ที่มา : สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม

 

 

 

 

ความเห็นที่ 1
6potato9

...พึ่งเคยได้อ่านนะเนี่ย :em07:

ความเห็นที่ 2
pestle

จินดามณี แปลว่า แก้วสารพัดนึก

เคยเรียนสมัยเกิดเป็นแม่หญิงเรไร:em24:

ความเห็นที่ 3
ลุงป.6 ณ เอ็มไทย

..........จำได้ประโยคเดียว
ค่ำเช้าเฝ้าสีซอ .... เข้าแต่หอล่อกามา
ไม่ทราบว่าใช่หรือเปล่านะครับ .... ไม่แน่ใจ
รู้สึกว่าจะเป็นการพรรณาตอนเสียกรุงสมัยพระ เจ้าเอกทัศน์
พศ.2310.... ถ้าเข้าใจผิดก็ขออภัย

ความเห็นที่ 4
หมูสนามเด้อ

ไม่รู้จัก จินเดามณี รู้จักแต่ จินดามณีเด้อคุณดิช ฮิๆๆ :em19: :em15:

ความเห็นที่ 5
หมูสนามเด้อ

พี่ขวดดดดดด... :em26: :em26: :em26:
มาร่ายกาพย์เหมือนในหนังสือจินดามณีใหน้องฟังแหน่... :em19:

ความเห็นที่ 6
pestle

ไม่ใช่จ้าลุง

ที่ลุงว่าคือกาพย์พระไชยสุริยาของสุนทรภู่ เป็นกาพย์เสอนหนังสือพระราชโอรสร.2

ต่อมานำมาเห่กล่อมนอนเจ้านายเด็กสมัยร.4-5

บทนี้คือกาพย์ยานี 11 ก กา

...ค่ำเช้าเฝ้าสีซอ.....เข้าแต่หอล่อกามา

หาได้ให้ภริยา.........โลโภพาให้เศร้าใจ :em24:

ความเห็นที่ 7
ลุงป.6 ณ เอ็มไทย

.........ขอบคุณหลานมากที่บอก
ลุงว่าแล้ว มันอิกขะหลิก (หงุดหงิด )อยู่ในใจพอดี

ความเห็นที่ 8
Schnitzel

คิดถึงมานี มานะ จำได้ว่ายังอ่านไม่ครบทุกเล่มเลย