สาขาวิชาที่เหมาะสมกับประเทศไทยยุค "Thailand 4.0"

ประเทศไทยกำลังติดอันดับหนึ่งในประเทศในแถบอาเซียน ที่มีอัตราการเติบโตของหุ่นยนต์อุตสาหกรรมสูงสุด โดยตัวเลขประมาณการณ์จาก สหพันธ์หุ่นยนต์นานาชาติ (International Federation of Robotics) ระบุว่า ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2018 - 2020 ประเทศไทยจะมีอัตราการเติบโตของหุ่นยนต์อุตสาหกรรมเฉลี่ยปีละ 19% เนื่องจากปี ค.ศ. 2016 ไทยผลิตหุ่นยนต์ได้ 2,646 หน่วย และจะเพิ่มขึ้นเป็น 5,000 หน่วย ในปี ค.ศ. 2020 ซึ่งเติบโตสูงสุดเป็นอันดับ 1 ในอาเซียน


ทั้งหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติในยุค INDUSTRY 4.0 และ SMEs 4.0 กำลังได้รับความสนใจอย่างมาก แม้แต่โรงงานเล็กๆ ยังต้องพยายามหาหุ่นยนต์และแขนกลมาใช้ในโรงงาน เพื่อทดแทนแรงงานคนที่ ขาดแคลน ขณะเดียวกันก็จะสามารถช่วยลดต้นทุนการผลิตได้อีกด้วย


โรงงานผลิตรถยนต์ MG


ซึ่งนโยบายของภาครัฐ และความร่วมมือกันของหน่วยงานราชการและภาคเอกชน คนไทยคงได้เห็นหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติถูกนำมาใช้ในภาคอุตสาหกรรมมากขึ้น


ประเทศจีนเคยได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่ใช้แรงงานคนในการผลิตสินค้า แต่กำลังปรับเปลี่ยนเป็นประเทศผู้ผลิตหุ่นยนต์อุตสาหกรรมรายใหญ่ของโลกในอนาคต โดยรัฐบาลจีนได้วางกลยุทธ์ และกำหนดทิศทางของประเทศในรูปลักษณ์ใหม่ “China Manufacturing 2025” ซึ่งประเทศจีนมีแผนเพื่อยกระดับสินค้า “เมด อิน ไชน่า 2025” ทำให้การใช้เทคโนโลยีทางอุตสาหกรรมของจีนเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง และในขณะเดียวกัน ก็ได้ตั้งเป้าหมายให้กรุงปักกิ่งเป็นเมืองเป้าหมายของภาคอุตสาหกรรมหุ่นยนต์ ให้ได้ภายในปี 2020  



ปัจจุบันจะเห็นได้ว่าประเทศจีนได้พลิกบทบาท กลายเป็น “ผู้ผลิตหุ่นยนต์ในระดับโลก” แทนที่ประเทศญี่ปุ่นแล้ว


แล้วถ้าหากประเทศไทยอยากจะกลายเป็นชาติมหาอำนาจทางด้านหุ่นยนต์ของอาเซียนในเร็วๆ นี้บ้างล่ะ


ปัจจุบันภาคอุตสาหกรรมไทยมีการใช้หุ่นยนต์ และระบบอัตโนมัติในกระบวนการผลิตค่อนข้างน้อย คิดเป็นสัดส่วนเพียงร้อยละ 15 ของโรงงานท้ังหมดเท่านั้นเอง


จะเห็นได้ว่าการใช้หุ่นยนต์ และระบบอัตโนมัติในประเทศไทยยังมีเพียงแค่ส่วนน้อยเท่านั้น เมื่อเปรียบเทียบกับเทคโนโลยีที่เป็นเทรนด์ของโลกที่ได้ให้ความสำคัญกับหุ่นยนต์ และระบบอัตโนมัตเพิ่มมากขึ้น เนื่องจาก

  • ประชากรในหลายประเทศกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็น ประเทศญี่ปุ่น ประเทศอิตาลี ประเทศเยอรมัน และประเทศสวีเดน ที่เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มที่เร็วกว่าประเทศอื่นๆ ทำให้แนวโน้มในอนาคตจะมีการขาดแคลนแรงงานคน ดังนั้น ภาคอุตสาหกรรมจำนวนมากในหลายประเทศจึงมีความต้องการเพิ่มระบบอัตโนมัติลงไปในระบบการผลิต เพื่อเข้ามาช่วยทดแทนแรงงานคนที่เริ่มลดน้อยลงเรื่อยๆ


  • อัตราค่าแรงงานขั้นต่ำ มีแนวโน้มปรับเพิ่มสูงขึ้น โดยไม่สอดคล้องกับทักษะฝีมือในบางตำแหน่งงาน เช่น คนแบกของ หรือขนถ่ายสินค้า ดังนั้นในอนาคตหากผู้ประกอบการพิจารณาปรับเปลี่ยนมาใช้ระบบอัตโนมัติในการลำเลียงสินค้าทดแทนแรงงานคน จะเกิดความคุ้มค่า และช่วยลดต้นทุนแรงงานได้ในระยะยาว


ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีมาตรฐานผลิตภัณฑ์หุ่นยนต์เพื่อรองรับการขยายตัวของอุตสาหกรรมผลิตหุ่นยนต์ และระบบอัตโนมัติ ตลอดจนโครงสร้างพื้นฐานด้านห้องปฏิบัติการทดสอบที่มีความพร้อมทั้งด้านบุคลากร และเครื่องมือทดสอบที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล


ดังนั้น หลายหน่วยงานและสถาบันการศึกษาจึงได้เปิดหลักสูตรสร้างวิศวกรรมหุ่นยนต์ขึ้น เพื่อให้คนไทยสามารถปรับตัวให้เข้ากับกระแสการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีโลกได้ แม้ว่าทุกวันนี้ประเทศไทยยังไม่ใช่เจ้าตลาดในการเป็นผู้ผลิตหุ่นยนต์และระบบหุ่นยนต์ในอุตสาหกรรมเพื่อส่งออกไปจำหน่ายอย่างประเทศจีน ประเทศญี่ปุ่น ประเทศเยอรมัน ประเทศอิตาลี หรือประเทศเกาหลีใต้ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นประเทศไทยเองก็ให้ความสำคัญต่อการนำหุ่นยนต์เข้ามาช่วยในกระบวนการผลิตเช่นกัน


จึงส่งผลให้หน่วยงานและสถาบันการศึกษาต่างๆ ในประเทศได้ทยอยเปิดหลักสูตรที่มีความเกี่ยวข้องกับหุ่นยนต์ เพื่อผลิตบุคลากรที่มีองค์ความรู้ ให้สามารถนำทักษะ และความรู้ไปต่อยอด และผลิตหุ่นยนต์เข้ามาใช้ในภาคอุตสาหกรรมของประเทศไทยให้มีความสามารถทัดเทียมกับประเทศอื่นๆ ได้ เช่น


  •  สถาบันวิทยาการหุ่นยนต์ภาคสนาม (Institute of Field Robotics : Fibo หรือ ฟีโบ้) ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ฟีโบ้นับเป็นสถาบันแห่งแรกในประเทศไทย ที่มีการเปิดสอนหลักสูตรเฉพาะทางด้านวิศวกรรมหุ่นยนต์ และระบบอัตโนมัติ โดยมีการเปิดสอนตั้งแต่ ระดับ ปริญญาตรี ปริญญาวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิศวกรรมหุ่นยนต์ และระบบอัตโนมัติ, ปริญญาโท ปริญญาวิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต และปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิทยาการหุ่นยนต์ และระบบอัตโนมัติ และปริญญาเอก ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาธุรกิจเทคโนโลยี



  •  สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) เปิดสอนในหลักสูตรวิศวกรรมศาสตร บัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมแมคคาทรอนิกส์ เป็นสาขาที่บูรณาการความรู้ระหว่างวิศวกรรมไฟฟ้า วิศวกรรมเครื่องกล ด้านการออกแบบเครื่องจักรกล และวิศวกรรมควบคุมอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อนำความรู้มาต่อยอดทางด้านวิศวกรรม และเทคโนโลยี 


  • สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ (Panya-piwat Institute of Management : PIM) เปิดสอนในระดับปริญญาตรี หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติ ซึ่งเป็นการผสมผสานระหว่างศาสตร์แขนงไฟฟ้า เครื่องกล และคอมพิวเตอร์ โดยใช้การวิจัยพัฒนาและผลิต ในการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติงานจริง 


  • มหาวิทยาลัยกรุงเทพ เปิดสอนในระดับปริญญาตรี คณะวิศวกรรมศาสตร์ สาขาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ และหุ่นยนต์ 


  • หลักสูตรร่วมระหว่างมหาวิทยาลัยคาร์เนกีเมลลอนซึ่งเป็นสถาบันการศึกษาชั้นนำทางด้านคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีจากสหรัฐอเมริก และ มหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ร่วมเปิดมหาวิทยาลัยซีเอ็มเคแอล  โดยจะใช้มาตรฐานเดียวกับมหาวิทยาลัยคาร์เนกีเมลลอน ตั้งแต่กระบวนการรับ คัดเลือก หรือแม้แต่การวิจัย โดยมีเป้าหมายการสอนเพื่อต้องการให้นักศึกษาได้ทำงานวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี นวัตกรรม รูปแบบการสอนจะเน้นไปที่องค์ความรู้ทางด้านวิชาการเพื่อตอบสนององค์ความรู้ ซึ่งถือว่าเป็นหัวใจหลักสำคัญในการพลิกโฉมการศึกษาไทย